घर नक्सा पास• इन्जिनियरिङ तथा नक्सांकन

घर नक्सा पास, सेतब्याक (Setback) र सडक मापदण्ड २०८३/८४: नगरपालिका/गाउँपालिकाको पूर्ण प्रक्रिया

BR Bhatta
BR Bhattaसफ्टवेयर विकासकर्ता तथा नापी प्रविधि विशेषज्ञ
२०८३ असोज७ मिनेट

सारांश (Summary): घर बनाउँदा बाटोको चौडाइ अनुसार कति सेतब्याक (Setback) छाड्नुपर्छ? अस्थायी र स्थायी नक्सा पास, आवश्यक इन्जिनियरिङ ड्रइङ, नगरपालिकाको राजस्व र निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्रको पूर्ण गाइड।

नेपाली अडियो गाथा (Listen in Audio)AI Voice

पढ्न समय छैन? यो लेख सम्पूर्ण नेपालीमा सुन्नुहोस्

यो उपयोगी जानकारी साथीभाइसँग सेयर गर्नुहोस्:

१. घरको नक्सा पास किन अनिवार्य छ?

बस्ती विकास, सहरी योजना तथा भवन निर्माण मापदण्ड अनुसार कुनै पनि आवासीय वा व्यावसायिक भवन निर्माण गर्नुअघि सम्बन्धित स्थानीय तह (महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका, नगरपालिका वा गाउँपालिका) बाट आधिकारिक रूपमा नक्सा स्वीकृत गराउनु कानुनी रूपमा अनिवार्य छ। नक्सा पास बिना बनाइएका घरहरूलाई बैंकले कर्जा स्वीकृत गर्दैन, भविष्यमा सडक विस्तार हुँदा क्षतिपूर्ति पाइँदैन र स्थानीय सरकारले बिजुली, खानेपानीको स्थायी सिफारिस रोक्न वा जरिवानासहित भत्काउन समेत सक्छ।

२. नेपाल सरकार तथा स्थानीय तहको सेतब्याक मापदण्ड

सेतब्याक (Setback) भन्नाले आफ्नो जग्गाको सिमाना वा सडकको केन्द्रविन्दुबाट घरको बाहिरी पर्खालसम्म छाड्नुपर्ने न्यूनतम खाली दुरी हो। हाल नेपालका अधिकांश पालिकाहरूमा लागू गरिएको न्यूनतम मापदण्ड निम्न अनुसार छ:
सडकको प्रकार / चौडाइसडक केन्द्रबाट छाड्नुपर्ने (Right of Way)सिमानाबाट सेतब्याक (Setback)कैफियत
६ मिटरभन्दा कम चौडा बाटोबाटोको केन्द्रबाट १.५ मिटरन्यूनतम १.५ मिटर (५ फिट)आवासीय क्षेत्र
६ देखि ८ मिटर चौडा बाटोबाटोको केन्द्रबाट ३ मिटरन्यूनतम १.५ मिटर (५ फिट)स्थानीय मुख्य सडक
८ मिटरभन्दा माथिको सडकमापदण्ड अनुसार (न्यूनतम ४ मिटर)न्यूनतम २ मिटर (६.५ फिट)सहरी सहायक सडक
पछाडिको सिमाना (Rear)लागू नहुनेन्यूनतम १.५ मिटरउज्यालो र भेन्टिलेसनका लागि
साँधियारपट्टि झ्याल नराख्ने भएलागू नहुनेन्यूनतम १ मिटर (अन्धो पर्खाल)पालिकासँग स्वीकृति लिएर
सिफारिस गरिएका डिजिटल साधनहरू (Free Practical Tools)

यो विषयसँग सम्बन्धित उपयोगी अनलाइन उपकरणहरू

तपाईंको कामलाई सहज र समय बचत बनाउन यी निःशुल्क नेपाली टुल्सहरू प्रयोग गर्नुहोस्:

सबै २८+ उपकरणहरू
७५३ स्थानीय तह

नगरपालिका भवन निर्माण तथा सडक मापदण्ड (Bye-Laws)

काठमाडौँ, ललितपुर, पोखरा लगायतका नगरपालिकाहरूको सेटब्याक (Setback), FAR, बाटो चौडाइ र नक्सा पास नियम।

आफ्नो पालिकाको मापदण्ड हेर्नुहोस्खोल्नुहोस्
२०८१ दरभाउ

घर निर्माण लागत तथा सामग्री क्यालकुलेटर

तपाईंको क्षेत्रफल अनुसार इँटा, सिमेन्ट, बालुवा, डन्डी र कुल लेबर खर्चको तत्काल हिसाब निकाल्नुहोस्।

निर्माण लागत अनुमान गर्नुहोस्खोल्नुहोस्
आवासीय / कृषि

कित्ताकाट योग्यता परीक्षक (Kitta-Kat Eligibility)

नयाँ भू-उपयोग नियमावली अनुसार तपाईंको कित्ता कानुनी रूपमा टुक्राउन मिल्छ कि मिल्दैन जाँच्नुहोस्।

कित्ताकाट सम्भाव्यता परीक्षणखोल्नुहोस्

३. नक्सा पासका चरणहरू (अस्थायी देखि स्थायीसम्म)

नक्सा पास प्रक्रिया ३ मुख्य भागमा विभाजित हुन्छ: १. **डिजाइन तथा ड्रइङ तयारी:** नेपाल इन्जिनियरिङ काउन्सिल (NEC) मा दर्ता भएका सिभिल इन्जिनियर वा आर्किटेक्टबाट वास्तु नक्सा, स्ट्रक्चरल डिजाइन, स्यानिटरी र विद्युतीय ड्रइङ तयार पार्ने। २. **अस्थायी इजाजत (Plinth Level Pass):** पालिकामो अनलाइन पोर्टल (BPS System) वा भौतिक रूपमा फाइल पेश गरी १५ दिने सूचना टाँस गरिन्छ। साँधियारको उजुरी नपरेमा डिपिसी (DPC) सम्म निर्माण गर्न अस्थायी स्वीकृति दिइन्छ। ३. **प्राविधिक सुपरिवेक्षण तथा स्थायी नक्सा पास:** डिपिसी तहको ढलान भएपछि पालिकाको अमिन/इन्जिनियरले स्थलगत निरीक्षण गर्छन्। मापदण्ड अनुसार भएको देखिएपछि पूरै भवन निर्माण गर्न स्थायी नक्सा पास प्रमाणपत्र दिइन्छ।

४. आवश्यक इन्जिनियरिङ ड्रइङ र कागजातहरू

नक्सा पास फाइलमा निम्न ड्रइङहरू अनिवार्य रूपमा नगरपालिकाको अनलाइन वा कागजी फाइलमा पेश गर्नुपर्छ: - **Architectural Drawings:** साइट प्लान, ग्राउण्ड फ्लोर, पहिलो तला, छत, चारैतिरको एलिभेसन (Elevations) र सेक्सन ड्रइङ। - **Structural Drawings:** जग (Foundation Plan), टाइबिम, पिलर, बिमको रड डिटेलिङ (Slab Reinforcement) र भूकम्पीय विश्लेषण। - **Sanitary & Electrical:** ढल निकास र सेफ्टी ट्याङ्कको स्थान र पाइपलाइन लेआउट। - **प्रमाणपत्रहरू:** लालपुर्जा प्रतिलिपि, नापी नक्सा (ट्रेस), चालु कर चुक्ता र इन्जिनियरको काउन्सिल दर्ता प्रमाणपत्र।

५. निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र (Nirman Sampanna) कसरी लिने?

भवन निर्माण सम्पन्न भइसकेपछि नक्सा अनुसार नै घर बनेको छ भनी प्रमाणित गरी पालिकाबाट 'निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र' (Building Completion Certificate) लिनुपर्छ। यो प्रमाणपत्र नभएसम्म घरको नामसारी, बैंक धितो मूल्याङ्कन वा सरकारी कामकाज सहज रूपमा हुन सक्दैन।

बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (Frequently Asked Questions)

Q: झ्याल राख्दा साँधियारको सिमानाबाट कति दुरी छाड्नुपर्छ?

साँधियारपट्टि झ्याल वा भेन्टिलेसन राख्न अनिवार्य रूपमा न्यूनतम १.५ मिटर (५ फिट) खाली जमिन छाड्नै पर्छ।

Q: के नक्सा पास गर्दा AutoCAD फाइल चाहिन्छ?

हो, हाल अधिकांश महानगरपालिका र नगरपालिकाहरूले ई-बिल्डिङ पर्मिट सिस्टम (EBPS) प्रयोग गर्ने भएकाले AutoCAD (.dwg) फाइल अनिवार्य माग्दछन्।

Official English Editorial & Legal Reference (Technical Automation)

English Technical & Regulatory Analysis: Building Code Naksa Pas Setback Rules Nepal

Open English Portal (/en) →

1. Executive Overview & Scope: This in-depth editorial guide (घर नक्सा पास, सेतब्याक (Setback) र सडक मापदण्ड २०८३/८४: नगरपालिका/गाउँपालिकाको पूर्ण प्रक्रिया), authored by licensed surveyor and geomatics developer BR Bhatta (Bhakta Raj Bhatt) under the Technical Automation (इन्जिनियरिङ तथा नक्सांकन) research series (२०८३ असोज), provides an authoritative reference for property owners, legal practitioners, civil engineers, and real estate stakeholders across all 77 districts of Nepal. (घर बनाउँदा बाटोको चौडाइ अनुसार कति सेतब्याक (Setback) छाड्नुपर्छ? अस्थायी र स्थायी नक्सा पास, आवश्यक इन्जिनियरिङ ड्रइङ, नगरपालिकाको राजस्व र निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्रको पूर्ण गाइड।)

2. Cadastral Parcel Subdivision (Kitta-Kat), Land Use Regulation 2079 & Municipal Building Setback Standards

Parcel subdivision (Kitta-Kat) and building permit approval (Naksa Pas) in Nepal are strictly governed by the Land Use Act 2076, the Land Use Regulation 2079 (including the First Amendment 2080/2081), and the Basic Bylaws on Settlement Development, Urban Planning and Building Construction 2072. Every local municipality (Palika) is mandated to classify land into 10 statutory Land Use Zones—primarily Residential (Awasiya Kshetra) and Agricultural (Krishi Kshetra)—before the Survey Office (Napi Karyalaya) approves any cadastral map split.

For Residential Zone parcels (Awasiya Jagga), the minimum allowed plot area after subdivision is 130 square meters (equivalent to 4 Aana 0.38 Paisa or 1,399.31 sq. ft. in the hilly Ropani system, and 7.68 Dhur in the Terai Bigha system). A conditional relaxation down to 80 square meters (approx. 2.5 Aana) is permitted for existing parent parcels smaller than 500 square meters that have adequate road frontage. For Agricultural Zone parcels (Krishi Jagga), minimum subdivision thresholds are significantly higher to prevent farmland fragmentation: 500 sq. meters in Kathmandu Valley, 675 sq. meters (approx. 2 Kattha) in Terai and Inner Madhesh districts, and 1,000 sq. meters (approx. 2 Ropani) across hilly and mountainous districts.

In addition to minimum plot area, landowners and civil engineers must observe mandatory Right-of-Way (ROW) and setback clearances: a minimum 6-meter (20 ft) access road width for new residential subdivisions, a 1.5-meter (5 ft) setback from the road edge, a strict 1.5-meter (5 ft) clearance from neighbor boundaries wherever windows, doors, or balconies are placed (under the National Civil Code 2074), and Nepal Electricity Authority (NEA) High-Tension electrical corridor setbacks (3m–6m for 11kV/33kV lines, 18m total corridor for 66kV/132kV lines, 30m for 220kV lines, and 46m for 400kV transmission lines).

3. Chapter-by-Chapter Technical Outline Covered in This Guide (5 Core Sections)

Below is the structured outline of statutory rules, administrative checklists, and empirical calculations analyzed in this publication for Building Code Naksa Pas Setback Rules Nepal:

Chapter 1: १. घरको नक्सा पास किन अनिवार्य छ?

बस्ती विकास, सहरी योजना तथा भवन निर्माण मापदण्ड अनुसार कुनै पनि आवासीय वा व्यावसायिक भवन निर्माण गर्नुअघि सम्बन्धित स्थानीय तह (महानगरपालिका, उपमहानगरपालिका, नगरपालिका वा गाउँपालिका) बाट आधिकारिक रूपमा नक्सा स्वीकृत गराउ...

Chapter 2: २. नेपाल सरकार तथा स्थानीय तहको सेतब्याक मापदण्ड

सेतब्याक (Setback) भन्नाले आफ्नो जग्गाको सिमाना वा सडकको केन्द्रविन्दुबाट घरको बाहिरी पर्खालसम्म छाड्नुपर्ने न्यूनतम खाली दुरी हो। हाल नेपालका अधिकांश पालिकाहरूमा लागू गरिएको न्यूनतम मापदण्ड निम्न अनुसार छ:...

Chapter 3: ३. नक्सा पासका चरणहरू (अस्थायी देखि स्थायीसम्म)

नक्सा पास प्रक्रिया ३ मुख्य भागमा विभाजित हुन्छ: १. डिजाइन तथा ड्रइङ तयारी: नेपाल इन्जिनियरिङ काउन्सिल (NEC) मा दर्ता भएका सिभिल इन्जिनियर वा आर्किटेक्टबाट वास्तु नक्सा, स्ट्रक्चरल डिजाइन, स्यानिटरी र विद्युतीय ड्रइङ तया...

Chapter 4: ४. आवश्यक इन्जिनियरिङ ड्रइङ र कागजातहरू

नक्सा पास फाइलमा निम्न ड्रइङहरू अनिवार्य रूपमा नगरपालिकाको अनलाइन वा कागजी फाइलमा पेश गर्नुपर्छ: - Architectural Drawings: साइट प्लान, ग्राउण्ड फ्लोर, पहिलो तला, छत, चारैतिरको एलिभेसन (Elevations) र सेक्सन ड्रइङ। - Struc...

Chapter 5: ५. निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र (Nirman Sampanna) कसरी लिने?

भवन निर्माण सम्पन्न भइसकेपछि नक्सा अनुसार नै घर बनेको छ भनी प्रमाणित गरी पालिकाबाट 'निर्माण सम्पन्न प्रमाणपत्र' (Building Completion Certificate) लिनुपर्छ। यो प्रमाणपत्र नभएसम्म घरको नामसारी, बैंक धितो मूल्याङ्कन वा सरका...

4. Statutory & Cadastral Constants Reference

  • Hilly Cadastral System: 1 Ropani = 16 Aana = 64 Paisa = 256 Daam = 5,476 sq. ft. (508.74 m²); 1 Aana = 342.25 sq. ft. (31.80 m²).
  • Terai Cadastral System: 1 Bigha = 20 Kattha = 400 Dhur = 72,900 sq. ft. (6,772.63 m²); 1 Kattha = 3,645 sq. ft. (338.63 m²); 1 Dhur = 182.25 sq. ft. (16.93 m²).
  • Governing Legislation: Land Act 2021, Land Revenue Act 2034, Land Use Act 2076, Land Use Regulation 2079/2081, and National Civil Code 2074 of Nepal.

5. Interactive English Verification Calculators

Cross-check every rate, area threshold, and tax formula from this article in real time using our pure-English engineering tools:

यो उपयोगी जानकारी साथीभाइसँग सेयर गर्नुहोस्:
निःशुल्क एआई जग्गा कानुनी परामर्श • INSTANT LEGAL HELP

के यस विषयमा कुनै समस्या वा दोधार छ? आफ्नो प्रश्न सोध्नुहोस्

नेपालको पछिल्लो नापजाँच ऐन, कित्ताकाट मापदण्ड २०८१ र मालपोत कर नियम अनुसार तत्काल आधिकारिक जानकारी पाउनुहोस्।

💡 धेरै सोधिने नमुना प्रश्नहरू (क्लिक गरी सोध्नुहोस्):
नेपाल सरकारको भूउपयोग तथा नापजाँच ऐनमा आधारित सल्लाह
BR Bhatta
लेखक परिचय

BR Bhatta

सफ्टवेयर विकासकर्ता तथा नापी प्रविधि अनुसन्धानकर्ता। नेपालमा जग्गा नापजाँच, कित्ताकाट, र क्याड अटोमेसनलाई सरल र डिजिटल बनाउने अभियानमा समर्पित।

🧮

सम्बन्धित उपयोगी डिजिटल क्याल्कुलेटरहरू (Interactive Tools):

यस लेखसँग सम्बन्धित हिसाब तथा नापी कार्यलाई १००% सटीक बनाउन तलका निःशुल्क टूल्सहरू चलाउनुहोस्:

नयाँ अपडेट: बीआर पात्रो एन्ड्रोइड एप v8.0.0

नेपालको भरपर्दो डिजिटल पात्रो तथा वैदिक पञ्चाङ्ग एप

वि.सं. क्यालेन्डर, दैनिक तिथि, नक्षत्र, राहुकाल, जग्गा पास/विवाह शुभ साइत, ८०-वर्षे त्रिभागी दशा र वि.सं. ⇄ ई.सं. मिति रूपान्तरण अब इन्टरनेट नहुँदा पनि मोबाइलमै!

१००% विज्ञापन-रहित (Zero Ads)अफलाइन चल्नेदैनिक राहुकाल र साइत अलर्ट
सिफारिस गरिएका अन्य गाइडहरू • RECOMMENDED GUIDES

यस विषयसँग सम्बन्धित अन्य उपयोगी लेखहरू

नेपालको पछिल्लो कानुन र नापजाँच सम्बन्धी थप स्पष्टताका लागि यी आधिकारिक आलेखहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्:

कित्ताकाट मापदण्ड
७ मिनेट

नेपालमा जग्गा कित्ताकाट कसरी गर्ने? नयाँ भू-उपयोग नियमावली, मापदण्ड र नापी प्रक्रिया

जग्गा कित्ताकाट सम्बन्धी भू-उपयोग ऐन २०७६, न्यूनतम क्षेत्रफल सीमा, बाटोको चौडाइ, वडा सिफारिस र नापी कार्यालयमा कित्ताकाट गर्ने चरणबद्ध प्रक्रिया।

कित्ताकाट तथा कानुनपढ्नुहोस्
AutoCAD LISP
५ मिनेट

AutoCAD मा .lsp (AutoLISP) स्क्रिप्ट प्रयोग गरी कित्ता नापजाँच र नक्सांकन गर्ने पूर्ण गाइड

AutoCAD मा AutoLISP (.lsp) स्क्रिप्टहरू कसरी लोड गर्ने? कित्ताको क्षेत्रफल रोपनी र बिघामा अटोमेटिक लेख्ने, कोअर्डिनेट निकाल्ने कमाण्डहरू।

क्याड अटोमेसनपढ्नुहोस्
भवन निर्माण मापदण्ड
५ मिनेट

घर तथा घडेरी निर्माण गर्दा बाटोको न्यूनतम चौडाइ र सेटब्याक (Setback) सम्बन्धी नगर विकास मापदण्ड

घरको नक्सा पास गर्दा बाटो कति चौडा हुनुपर्छ? सडकको केन्द्र (Centerline) बाट छोड्नुपर्ने दुरी र छिमेकी सिमानाबाट सेटब्याकको नियम।

नगर विकास मापदण्डपढ्नुहोस्
अनलाइन नक्सा तथा लालपुर्जा
६ मिनेट पढाइ

मेरोकित्ता (Mero Kitta) अनलाइनबाट नक्सा र फिल्डबुक हेर्ने र प्रिन्ट गर्ने आधिकारिक तरिका (MeroKitta Online Naksa & Fieldbook Guide)

नेपाल सरकार नापी विभागको आधिकारिक "मेरोकित्ता" (MeroKitta) पोर्टल र भू-सूचना प्रणालीबाट घरमै बसेर आफ्नो जग्गाको नक्सा ट्रेस (Cadastral Map), फिल्डबुक र लालपुर्जा विवरण कसरी हेर्ने र डाउनलोड गर्ने? पूरा अनलाइन प्रक्रिया र राजस्व भुक्तानी विधि।

अनलाइन नापी तथा प्रविधिपढ्नुहोस्